گروه آموزشي ديني و قرآن

عنوان                                      صفحه

-معنای صلوات ............................. 3

-فواید صلوات.............................. 5

-فضایل و برکات صلوات...................... 5

-محاسبه ثواب صلوات......................... 7

-شرایط استجابت دعا........................ 7

-مکان و زمان صلوات........................ 8

-پیامدهای ترک صلوات....................... 8

-چند داستان شگفت انگیز از برکات صلوات..... 9

-پیشنهادات کاربردی........................ 11

معنای صلوات؟

صلوات در لغت به معنی دعاست و نماز را به جهت شامل بودن بر دعا،‌صلواه می‌گویند. در حال حاضر، در عرف مردم، صلوات را بر دو چیز اطلاق می‌کنند: یکی درود و دعایی است خاص که مضمونش استدعای رفعت درجه و ازدیاد قرب حضرت محمد (ص) است و معنی دوم صلوات، نماز است.

بعضی معتقدند «صلواه» از تصلیه مشتق شده است که به معنای متابعت است،‌یعنی نماز شارع است،‌به عبارتی،‌تابع خداوند است.

بعضی گفته‌اند: صلوات از صله مشتق شده است و نماز حقیقی آن است که در حال نماز از خلق منفضل و به خالق، متصل می‌گردد و نماز گزار رابطه تقرب عبد است به معبود و صلوه واسطه اتصال امت است به حضرت رسول (ص).

بعضی صلوات از سوی حق تعالی را پنج معنی کرده‌اند: رحمت، مغفرت،‌ثنا، تزکیه و کرامت

بعضی از علمای علم حروف می‌گویند که در زبان عربی وقتی کلمه صلوه نوشته می‌شود مرکب است به شرح زیر:

«صاد» صلوات از صمد است که از اسماء خداوند است.

«لام» صلوات از لطیف است که از اسماء خداوند است.

«واو» صلوات از واحد است که از اسماء خداوند است.

«هاء» صلوات از هادی است که از اسماء‌خداوند است.

بعضی می‌گویند: صلوات یعنی تسلیم شدن،‌یعنی تسلیم نماید خود را برای کسی که خدا او را وصی و خلیفه خود گردانیده است.

صلوات، بهترین هدیه از طرف خداوند برای انسان است.

صلوات، تحفه‌ای از بهشت است.

صلوات، عطری است که دهان را خوشبو می‌کند.

صلوات، نوری در بهشت است.

صلوات، نور پل صراط است.

صلوات، شفیع انسان است.

صلوات، ذکر الهی است.

صلوات، موجب کمال نماز می‌شود.

صلوات، موجب کمال دعا و استجابت آن می‌شود.

صلوات، موجب تقرب انسان است.

صلوات، رمز دیدن پیامبر در خواب است.

صلوات، سپری در مقابل آتش جهنم است.

صلوات، انیس انسان در عالم برزخ وقیامت است.

صلوات، جواز عبور انسان به بهشت است.

صلوات، انسان را در سه عالم بیمه می‌کند.

صلوات، از جانب خداوند رحمت است و از سوی فرشتگان پاک کردن گناهان و از طرف مردم دعا است.

صلوات، برترین عمل در روز قیامت است.

صلوات، سنگین‌ترین چیزی است که در قیامت بر میزان عرضه می‌شود.

صلوات، محبوب‌ترین عمل است.

صلوات، آتش جهنم را خاموش می‌کند.

صلوات، زینت نماز است.

صلوات،گناهان را از بین می‌برد.

صلوات، فقر و نفاق را از بین می‌برد.

صلوات، بهترین داروی معنوی است.

فواید صلوات:

1-فرستادن صلوات، موجب پاکیزه شدن عمل‌هاست.[1]

2-هر کس یک مرتبه صلوات فرستد، خدا در عافیت را بر او می‌گشاید. [2]

3-انسان به سبب صلوات به مقام خلیلی می‌رسد، چنانکه ابراهیم (ع) به برکت صلوات به مقام خلیلی نائل آمد.

4-سزاوارترین مردم در روز قیامت به رسول خدا (ص)کسی است که در دنیا بر آن حضرت صلوات بیشتری فرستاده باشد. [3]

5- رسول خدا(ص) به حضرت علی (ع) فرمودند: هر کس بر من صلوات بفرستد، شفاعت من بر او واجب می‌شود. [4]

6-امیر مومنان علی(ع) فرمودند: فرستادن صلوات در محو کردن گناهان، شدیدتر است از فرونشاندن آتش توسط آب. [5]

-فضائل و برکات صلوات:

*صلوات نور صراط*

رسول خدا (ص) فرمودند: (صلوات بر من،‌نور صراط است و کسی که برای او روی صراط نور باشد از اهل آتش نمی‌باشد.) [6]

*گذرنامه دعا*

رسول خدا(ص) فرمودند: صلوات شما بر من،‌گذرنامه دعایتان، خشنودی پروردگارتان و رشد اعمالتان است. [7]

* صلوات و نور*

رسول خدا (ص)فرمودند : هر کس یکبار بر من صلوات فرستد، خدای تعالی در روز قیامت بر بالای سر،‌جانب راست،‌چپ و بر بالا، پایین و در همه اعضاء و جوارح او نور می‌دهد. [8]

*درخت محبوبه در بهشت*

رسول خدا (ص) فرمودند: در بهشت درختی است که آنرا محبوبه گویند: میوه آن از انار کوچکتر و بزرگتر از سیب و سفیدتر از شیر و شیرین تر از عسل است و از آن میوه نمی‌خورد مگر کسی که هر روز مداومت نماید به گفتن صلوات.

*صلوات و سنگینی میزان*

محمدبن مسلم روایت کرده،‌امام باقر یا امام صادق(ع) فرمودند: در میزان،‌چیزی سنگین‌تر از صلوات بر محمد و آل محمد نیست وبراستی که مردی که اعمالش را در میزان می‌گذارند و سبک باشد آن موقع ثوات صلوات او را در میزان می‌گذارند ودر این صورت میزان به سود او می‌چرخد. [9]

*نوشتن صلوات* رسول خدا (ص) فرمودند: هر کسی در کتابی یا نوشته‌ای بر من صلوات بنویسد، تا زمانی که نام من در آن کتاب هست، فرشتگان پیوسته برای او از درگاه حق طلب آمرزش می‌کنند. [10]

*سپر آتش جهنم*

حضرت محمد (ص) فرمودند: کسی که بر من صلوات فرستد، هرگز داخل آتش جهنم نخواهد شد. [11]

*آمرزش گناهان*

حضرت محمد (ص) فرمودند: هر کس هر روز از روی شوق و محبت به من سه مرتبه صلوات فرستد بر خدا لازم می‌شود که گناهان او را در همان روز یا همان شب بیامرزد. [12]

*پاداش چند برابر*

از امام باقر(ع) روایت شده: پاداش عمل‌ها در روز جمعه، چند برابر می‌گردد، پس در آن صلوات و صدقه و دعا را بسیار انجام دهید. [13]

-محاسبه ثواب صلوات:

رسول خدا (ص) فرمودند: در معراج،‌ملکی را دیدم که هزار هزار دست دارد (یعنی یک میلیون) وهر دستی هزار هزار انگشت داردو هر انگشتی هزار هزار بند دارد. آن ملک گفت: من حساب دانه‌های قطرات باران را می‌دانم که چه تعداد در صحرا و چه تعداد در دریا می‌بارد. شماره قطره‌های باران را از ابتدای حخلقت تا حال را می‌دانم، ولی حسابی است که من از محاسبه آن عاجزم رسول خدا(ص) فرمودند: چیست؟ عرض کرد: هر گاه جماعتی از امت تو با هم باشند و با هم بر تو صلوات بفرستند، من از محاسبه ثواب صلوات عاجزم. [14]

-شرایط استجابت دعا:

شخصی خدمت امام صادق(ع) آمد و عرض کرد: دو آیه در قرآن است که من هر چه به سراغ آن می‌روم آن را نمی‌یابم. حضرت فرمود: کدام آیه؟ او گفت: آیه اول این سخن خداوند است که فرمود: مرا بخوانید تا دعای شما را مستجاب کنم،‌ادعونی استجب لکم،‌من خدا را می‌خوانم اما دعایم مستجاب نمی‌شود. امام فرمود: آیا فکر نمی‌کنی خداوند در وعده خود تخلف کرده؟ گفت :‌نه.فرمود: پس علت آن چیست؟ عرض کرد: نمی‌دانم. فرمود: اینک به تو خبر می‌دهم، کسی که اطاعت خدا را کند در آن چه امر به دعا کرده و جهت دعا را در آن رعایت کند اجابت خواهد کرد. عرض کرد: جهت دعا چیست؟ فرمود: نخست حمد خدا می‌کنی و نعمت او را یادآور می‌شوی سپس شکر می‌کنی، بعد درود بر پیامبر(ص) می‌فرستی، سپس گناهانت را بخاطر می‌آوری و توبه می‌نمائی،‌این است جهت دعا. سپس فرمود: آیه دیگر کدام است؟ عرض کرد: این آیه که می‌فرماید: در راه خدا انفاق کنید تا خدا بهتر از آن را به شما بدهد ولی چیزی که جای آن را پر کند عاید نمی‌شود. امام فرمود: اگر کسی از شما مال حلالی به دست آورد و در راه خدا انفاق کند هیچ درهمی را انفاق نمی‌کند مگر اینکه خدا عوضش را به او می‌دهد.

-مکان و زمان صلوات:

امام حسن مجتبی(ع) فرمود،‌که پیامبر اسلام فرمودند: هر کجا باشید بر من صلوات بفرستید که صلوات شما به من می‌رسد. امام جعفر صادق(ع) فرمودند: در آخر روز پنج شنبه و شب جمعه، جمعی از ملائکه آسمان فرو می‌آیند که قلم‌هایی از طلا و لوح‌هایی از نقره همراه آنان است و در آخر روز پنج شنبه،شب جمعه و روز جمعه تا وقت غروب،چیزی به جز صلوات بر پیغمبر و آل آن حضرت نمی‌نویسند.[15]

زمان صلوات: 1-آغاز سخن 2-در ابتدای وضو 3-بعد از وضو 4- هنگام ورود به مسجد 5-بعد از هرنماز 6-پیش و بعد از دعا 7-هنگام بوئیدن گل 8- در خطبه‌های نماز و ازدواج 9- عصر روز پنج شنبه و شب و روز جمعه 10-در تمام اوقات  11-در ماه مبارک رجب و خصوصا در روز مبعث 12- در ماه شعبان 13-در ماه رمضان 14-هنگام فراموشی 15-بعد از عطسه کردن خود و دیگری 16-وقتیکه نام خدا را یاد کند 17-هنگام مرگ 18-هنگام بیماری 19-هنگام دیدن سادات.

-پیامدهای ترک صلوات:

صلوات همانگونه که آثار و فوائد بسیاری دارد چنانچه از روی بی‌اعتنایی ترک شود اثر وضعی ترک صلوات دامن گیر شخص سهل‌انگار می‌شود. آنچه برای تارک صلوات در وقت ذکر نام آن حضرت مقرر شده 9 چیز است:

اول:آنکه داغ شقاوت بر جبینش نهند.

دوم: آنکه خوار و بی ‌اعتبار شود.

سوم: آنکه علامت بخل کامل است.

چهارم: آنکه اسم جفا کار بر آن آدم نهند.

پنجم: آنکه موجب دوری از خداست.

ششم:سبب دوری ازمقربین است.

-چند داستان شگفت‌انگیز از برکات صلوات:

-رنج شیطان:

روزی پیامبر اکرم (ص) از راهی عبور می‌کرد، در اثنای راه شیطان را دید،‌که خیلی ضعیف و لاغر شده است،‌از او پرسید: چرا به این روز افتاده‌ای؟ گفت: یا رسول‌الله از دست امت تو رنج می‌برم و در زحمت بسیار هستم. پیامبر فرمود: مگر امت من با تو چه کرده‌اند؟ گفت: یا رسول‌الله ،امت شما، 6 خصلت دارند که من طاقت دیدن و تحمل آن را ندارم. اول اینکه،‌هر وقت بهم می‌رسند سلام می‌کنند، دوم اینکه، با هم مصافحه می‌کنند،‌سوم آنکه،‌هر کار می‌کنند یا می‌خواهند انجام دهند ان‌شاءالله می‌گویند. چهارم آنکه، استغفار از گناهان می‌کنند. پنجم اینکه، تا نام شما را می‌شنوند صلوات می‌فرستند و ششم آنکه، ابتدای هر کاری بسم الله الرحمن الرحیم می‌گویند.

-فرستادن روزی از آسمان

شخصی محتاج و صاحب عیال بود به طلب رزق و روزی از خانه بیرون آمد،‌نمی‌دانست کجا برود، اتفاقا گذرش به مسجدی افتاد که واعظی بالای منبر بود،‌مجلسی را گرم کرده بود و مردم را تشویق به فرستادن صلوات می‌کرد. مرد فقیر همان جا ایستاد و به حرف واعظ گوش می‌داد که می‌گفت: در فرستادن صلوات کوتاهی نکنید،‌زیرا اگر ثروتمند بر آن حضرت صلوات بفرستد، خدا در مالش برکت می‌دهد و اگر فقیر صلوات بفرستد، خدا از آسمان روزی او را می‌فرستد. آن فقیر از مجلس بیرون آمد و همین طور که راه می‌رفت مشغول فرستادن صلوات شد، و سه روز از این ماجرا گذشت و او مداومت به فرستادن صلوات داشت تا گذرش به خرابه‌ای افتاد و پایش به سنگی گیر کرد، سنگ را بلند کرد، دید زیر آن خمره‌ای پر از طلاست. با خود گفت: وعده روزی من باید از آسمان بیاید، من روزی زمین را نمی‌خواهم سنگ را روی خمره گذاشت و به خانه آمد و قصه را برای همسرش گفت. مرد فقیر همسایه‌ای داشت که یهودی بود از قضا وقتی که داستان را برای همسرش تعریف می‌کرد، مرد یهودی روی بام خانه گوش می‌داد، فوری از بام خانه پایین آمده سراسیمه به خرابه رفت و آن خمره را برداشت و به خانه آورد. وقتی سرآن را برداشت دید،‌پر از مار و عقرب است. به خانواده‌اش گفت: این همسایه مسلمان ما، دشمن ماست. وقتی من بالای بام بودم، فهمید واین حرف را زد،‌که من به طمع بیفتم و آن خمره را بردارم،‌در خمره را باز کنم و مار و عقرب مرا بگزد. حالا که این طور شد، خمره را از روزنه سقف به خانه‌اش می‌ریزم تا هلاک شوند. روی پشت بام آمد، دید مرد فقیر با زنش مجادله می‌کند و همسرش می‌گوید: ای مرد روا باشد که تو سبوی پر از زر پیدا کنی و آن را بگذاری، بیایی و ما در فقر و تنگدستی باشیم. مرد فقیر گفت: من امیدوارم که روزیمان را خدا از آسمان نازل کند. ناگهان مرد یهودی سر خمره را باز و آن را سرازیر کرد. مرد فقیر دید از بالای صدا می‌آید.سرش را بلند کرد،‌دید از روزنه خانه‌اش طلا می‌ریزد. صدا زد: ای زن! ببین از آسمان طلا می‌بارد. و سریع شروع کرد به صلوات گفتن و جمع کردن زرها یهودی متوجه شد از سبو صدای زر می‌آید آن را برگرداند،‌دوباره دید همان مارو عقرب هاست. سر خمره را پایین کرد و بقیه را هم به خانه فقیر ریخت. یهودی فهمید که این سری از اسرار غیبی است. فکر کرد این قضیه مثل همان قضیه زمان حضرت موسی است که آب نیل برای قطبی‌ها خون بود و برای سبطی‌ها آب. در همان لحظه، مرد فقیر را دعوت کرد و به دست او مسلمان شد و از برکت صلوات بر محمد و آل محمد هم فقیر،‌ثروتمند و هم یهودی مسلمان شد. [16]

-صلوات در قبرستان:

مادری بعد از وفات دخترش، او را در خواب می‌بیند که در عذاب و سختی است. با ناراحتی از خواب بیدار می‌شود، ناله و فریاد سر می‌دهد. چند روزی به حال فرزندش اشک ریخت،‌مدتی از این ماجرا گذشت. دوباره دخترش را در خواب دید که خرسند است و در بهشت فردوس نشسته، استراحت می‌کند. مادر گفت: ای دختر قبلا در آن وضع اسفبار بودی و حال تو را در بهشت می‌بینم،داستان چیست؟ گفت: ای مادر!آن عذاب به سبب گناهان و غفلت‌هایم بوده که مشاهده کردی، اما حال کنونی من بواسطه این است که چند روز پیش عزیزی از کنار قبرستان ما رد می‌شد چند دفعه صلوات فرستاد و ثواب آن را به اهل گورستان بخشید. خدا به برکت آن صلوات،‌عذاب را از اهل این قبرستان برداشت و هر کسی که در قبرستان صلوات بفرستد و به اهل آن هدیه کند،‌خدا به برکت آن صلوات،‌عذاب را از اهل آنجا برمی‌دارد. [17]

-بوی عطر عجیب:

حجت‌الاسلام و المسلمین محقق (داماد آیت‌الله گلپایگانی رضوان الله تعالی علیه) می‌گوید: آخوند ملا علی همدانی -رضوان الله تعالی علیه- چنین گفتند: روزی پیرمردی برای حساب خمس پیش من آمد،‌متوجه شدم از آن پیر مرد بوی عطر عجیبی به مشامم می‌رسد که تا به حال نظیر آنرا استشمام نکرده‌ام از پیرمرد پرسیدم:ای پیر مرد! از چه عطری استفاده می‌کنی؟ گفت: حضرت آیت‌الله!این بوی خوش،داستانی دارد که تا به حال برای کسی نگفته‌ام، اما چون شما آقای ما هستی، برایتان تعریف می‌کنم. شبی در عالم خواب به محضر مقدس آقا رسول‌الله (ص) مشرف شدم. آن حضرت نشسته بودند و حدود ده یا بیست نفر اطراف ایشان حضور داشتند و من هم در آن مجلس بودم. آن حضرت پرسید: کدام یک از شما بر من زیاد صلوات می‌فرستید ؟‌من خواستم بگویم من زیاد صلوات می‌فرستم، اما ساکت شدم. بار دوم پرسید: باز هم کسی جواب نداد. دفعه سوم،‌حضرت سئوال فرمود: کدام یک از شما بر من زیاد صلوات می‌فرستید،‌خواستم بگویم من. با خودم فکر کردم شاید دیگران بیش‌تر از من صلوات می‌فرستند. دیدم وجود نازنین حضرت رسول‌الله (ص) ایستادند و به من فرمودند: (شما بر من زیاد صلوات می‌فرستید) و لب‌های من را بوسیدند. [18]

-پیشنهادات کاربردی

اگر ما بتونیم آن عوامل و شرایطی را که از پدیده دین قیافه مشوش و ابهام انگیز برای جوامع ایجاد کرده‌اند کنار بزنیم و اگر بتوانیم زنگوله‌ها و رنگها و اشکال نابخردانه را که به دین چسبانده‌اند برطرف کنیم واعتقاد به اسلام و قرآن را به تمام معنی برای جوانانمان درونی کنیم و باید به جوانانمان بفهمانیم که انسان گرد و خاک ناچیزی نیست که گردبادهای طبیعت او را بلند کرده و بر خاک برگرداند،‌در حقیقت او خدایی دارد و رجوع انسان به سوی اوست و فقط نیاز به عبور از یک گذرگاه دارد و آن دنیاست و اگر شما بتوانید از دنیا و هوای و هوسهای خود و چیزهای فانی بگذرید به جایی می‌رسید که فقط حق را می‌بینید و آن جایگاه شایسته انسان است. و ما باید به جوانانمان بگوییم که زمین بایگانی آدمهای کوچک است و آسمان گنجینه روحهای بزرگ و کشف این گنجینه‌ها هنری است که با دین و قرآن بدست می‌آوریم.

*هر چه از زمین مأیوس‌تر شوید،‌امیدهای آسمانی پشت پنجره‌هایتان بیشتر لبخند خواهد زد.*

فهرست منابع و مآخذ:

1-قرآن کریم.

2-صدوق، ابوجعفر محمدبن علی‌بن الحسین، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ترجمه غفاری،‌کتابفروشی صدوق،‌تهران،‌1366.

3-صدوق، ابوجعفر محمدبن علی بن‌الحسین،‌علل الشرایع‌،‌ترجمه: مرحوم سید محمد جواد ذهی تهرانی،‌انتشارات مومنین، بی‌جا،1385.

4-شیخ صدوق، ابوجعفر محمدبن علی بن الحسین، معانی الاخبار، انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین قم،‌1361.

5-شیخ طوسی،‌ابوجعفر محمدبن حسن،‌امالی،‌ج2، منشورات مکتبه الدواری،قم، بی‌تا.

6-قمی، شیخ عباس،‌سفینه‌البحار‌، ج2، انتشارات فراهانی و کتابخانه سنائی،‌بی‌جا، 1363.

7-کلینی، محمدبن یعقوب، اصول کافی، ترجمه سید جواد مصطفوی،‌دفتر نشر فرهنگ اهل بیت تهران،‌بی‌تا.

8-مجلسی، محمدباقر،‌بحارالانوار،‌داراحیاء التراث، بیروت،‌بی‌تا.

9-جمال الاسبوع.

10-مستدرک‌الوسائل ، ج5.