لازم به توضیح است که بدانیم آزمونهای پیشرفت تحصیلی در گروه آزمونهای توانایی که آن هم زیر مجموعه ی آزمونهای شناختی و روانی – حرکتی است قرار می گیرد.
با توجه به تقسیم بندی انواع آزمونهای پیشرفت تحصیلی در طراحی سؤال، سؤالات باید با توجه به نوع آنها به ترتیب زیر نوشته شوند:
الف- صحیح – غلط
ب- جور کردنی
پ- چند گزینه ای
ت- کوته پاسخ
ث- تشریحی
قواعد تهیه ی سؤالهای تشریحی:
1- سؤال مستقیم به هدف آموزشی مربوط شود
2- صورت سؤالات واضح و روشن و بدون کلی گویی و ابهام باشد
3- خود داری از به کار بردن کلمات چه کسی، چه وقت، کجا و غیره
4- سؤال تازه و در موقعیت جدید باشد
5- خودداری از دادن سؤال انتخابی
6- در نظر گرفتن زمان کافی برای پاسخ گویی
قواعد تهیه ی سؤالات کوته پاسخ:
1- هر سؤال باید موضوع مهمی را شامل بشود
مثال : تعداد شاگردان امام جعفر صادق (ع) را بنویسید؟ (سؤال ضعیف)
2- صورت سؤال نیاز به پاسخ واحد و مشخصی باشد
مثال: کدام رکن در نماز است که در روزه داری هم مهم شمرده شده است؟
3- در سؤالات کوته پاسخ کامل کردنی، فقط کلمات و یا عبارات مهم را حذف کنید
4- جای خالی سؤالات کامل کردنی حدالامکان در قسمت پایانی سؤال باشد و تعداد جای خالی زیاد نباشد.
5- صورت سؤال را عین جملات کتاب ننویسید و از به کار بردن کلمه ای که اشاره به جواب می کند خودداری کنید.
قواعد تهیه ی سؤالات جور کردنی (بسته پاسخ یا عینی)
1- پرسشها و پاسخ ها متجانس یا همگون باشند.
مثال: عبارتی از ستون سمت راست را به کلماتی از ستون چپ که مربوطند وصل کنید(نامتجانس)
1- روحیه ای برای استقبال از سختی ها الف- رشد جسمی
2- یکی از ارکان نماز است ب- قیام
3- افزایش توانایی شخصی ج- شجاعت
2- طول فهرست های پرسش و پاسخ را کوتاه کنید و مطالب کمتری در قسمت پاسخها قرار دهید.
3- در راهنمای سؤال، اطلاعات لازم را برای پاسخگویی بدهید.
4- همه پرسشها و پاسخهای یک سؤال را در یک صفحه قرار دهید.
5- در ستون پرسشها، جملات را نیمه تمام نگذارید.
6- پرسشها را با شماره و پاسخها را با حروف مشخص کنید.
قواعد تهیه ی سؤالات چند گزینه ای:
1- هر سؤال موضوع مهم یا یک هدف آموزشی را اندازه بگیرد.
2- دو سؤال در یک سؤال قرار ندهید.
3- تمام مطالب اصلی سؤال در تنه ی سؤال باشد و از تکرار مطالب سؤال در گزینه ها خودداری کنید.
4- همه ی گزینه ها یک سؤال باید متجانس باشد و به موضوع واحدی مربوط شود.
5- سؤال را طوری بنویسید که پاسخ درست آن تنها پاسخ درست یا قطعاً درست ترین پاسخ باشد.
6- برای اندازه گیری توانایی دانش آموز در بالاتر از سطح دانش، سؤالی طرح کنید که دانش آموز را در موقعیت جدید قرار دهید.
7- گزینه های هر سؤال از نظر دستوری و جمله بندی مکمل سؤال باشد.
8- در سؤالات منفی، کلمات منفی را برجسته نشان دهید.
9- حدالامکان از بکار بردن هیچ کدام یا همه ی موارد خودداری کنید.
10- سؤالات را مستقل از یکدیگر بنویسید یعنی یک سؤال نباید به پاسخ دادن سؤال دیگر کمک کند.
11- طول گزینه ی درست را در سؤالات مختلف تغییر دهید و محل گزینه ی درست را هم تصادفی انتخاب کنید.
قواعد تهیه ی سؤالات صحیح – غلط
1- حدالامکان سؤالات ساده و روشن باشند.
2- جملات را طوری بنویسید که غلط یا صحیح بودن آن برای دانش آموزان آشکار باشد.
3- خودداری از به کار بردن کلمات بعضی وقتها، غالباً، هرگز و...
4- سعی کنید طول سؤالات صحیح و غلط هم اندازه باشد
5- تعداد سؤالات صحیح و غلط نیز یکسان باشد
6- عین جملات کتاب را ننویسید
7- هر سؤال اشاره به یک هدف آموزشی و با اهمیت داشته باشد